Renoveren zonder te ontwrichten: een geslaagde energetische en architecturale uitdaging
Gelegen in de wijk Droixhe in Luik, die volop in transformatie is met de komst van de tram en het project van Liège Expo, ondergaat het Libérationcomplex een grondige energetische renovatie.
Dit complex, gebouwd in de jaren 1970, huisvest een school, een kinderdagverblijf, een grote feestzaal, een bokszaal en een politiebureau. Ontworpen volgens modernistische principes – strakke lijnen, zichtbare structuren en duurzame materialen zoals beton, baksteen en glas – heeft het zijn opmerkelijke architecturale kwaliteit doorheen de decennia behouden.
Na meer dan vijftig jaar gebruik drong een globale energetische renovatie zich op, uitgevoerd met respect voor de oorspronkelijke identiteit. Het project, in opdracht van de Stad Luik, brengt Canevas samen met studiebureau greisch voor de stabiliteitsstudies en de speciale technieken.
Een renovatie met respect voor het modernistische erfgoed
De ingreep heeft tot doel energieprestatie, comfort en behoud van de oorspronkelijke esthetiek te verzoenen. De open, lichtrijke gebouwen beantwoorden nog steeds aan de hedendaagse behoeften van de gebruikers; de uitdaging bestond erin hun prestaties te verbeteren zonder hun karakter aan te tasten.
Schil en materialen
De ondoorzichtige buitengevels worden bekleed met een dunne geglazuurde baksteen die op isolatie wordt verlijmd, met behoud van de tinten, het verband en de afmetingen van het bestaande gevelmetselwerk. Dit gemengde isolatieprincipe – zowel binnen- als buitenisolatie – werd uitgewerkt om elk risico op koudebruggen te vermijden. Een dauwpuntanalyse werd uitgevoerd om de duurzaamheid van het gebouw te garanderen.
De aluminium schrijnwerken met dubbele beglazing behouden de oorspronkelijke glasverhoudingen en indeling, met een natuurlijke anodisatie die geïnspireerd is op modernistische raamprofielen. De zichtbare betonstructuren (kaders, kolommen, balken en wanden) worden gereinigd en opnieuw geschilderd, zodat de leesbaarheid van de volumes en de visuele lichtheid die de architectuur van het complex kenmerken, behouden blijven.
Sobere en performante technische installaties
Ventilatie en binnencomfort
Een hoogrendement dubbelstroomventilatiesysteem met warmterecuperatie zorgt voor luchtverversing en comfort voor de gebruikers, terwijl het energieverlies tot een minimum wordt beperkt.
Open geothermie en fotovoltaïsche energie
De verwarming en koeling van de gebouwen steunen op open geothermie, een technologie die warmte onttrekt aan het grondwater in de Maasgrindlagen en deze na gebruik opnieuw aan de bodem afgeeft. Het water, opgepompt op een diepte van ongeveer 12 meter, passeert via een warmtewisselaar: het levert warmte in de winter en koelte in de zomer. Deze energie voedt een water/water-warmtepomp van de nieuwste generatie, waarvan het elektriciteitsverbruik gedeeltelijk wordt gecompenseerd door een fotovoltaïsche installatie op het dak.
Dit performante systeem berust op twee sleutelparameters: een temperatuurverschil van 5 °C tussen waterinname en -lozing en een debiet van 90 m³/u, verzekerd door twee pomp-/reinjectiedoubletten en een veiligheidsboring.
Het Luikse bekken biedt een bijzonder gunstige geologische context voor deze technologie. In vergelijking met een lucht/water-warmtepomp garandeert open geothermie een stabiel rendement het hele jaar door, dankzij een constante watertemperatuur tussen 12 en 15 °C, en beperkt ze het stedelijk hitte-eilandeffect door het vermijden van warme luchtlozingen.
Ter illustratie: de gerealiseerde energiewinst komt overeen met het jaarlijkse verwarmingsverbruik van bijna 100 huishoudens.
Een voorbeeldige milieumonitoring
Sensoren die in het grondwater zijn geplaatst, zorgen voor de opvolging van het waterpeil en de temperatuur, zowel tijdens de ontwerpfase als gedurende de eerste vijf exploitatiejaren.
De pomp- en injectieputten, geboord op de speelplaatsen van de school, voldoen aan een strikt milieulastenboek en sluiten elk risico op verontreiniging uit.
Dit project geniet steun van het Europees Relanceplan, dat de diversificatie van energiebronnen en de vermindering van de koolstofvoetafdruk van openbare gebouwen stimuleert.
Duurzame expertise
Studiebureau greisch ontwikkelt sinds meerdere jaren een diepgaande expertise in open geothermie en geïntegreerde energetische renovatie.
Deze multidisciplinaire aanpak – een combinatie van engineering, architectuur en duurzaamheid – werd reeds toegepast op diverse emblematische projecten, waaronder het hoofdkantoor van NSI in Luik en het project PLAWA in Namen (renovatie van SPW ARNE).
De werkmethodologie van het bureau, specifiek ontwikkeld en verfijnd binnen talrijke energetische renovatieprojecten en gebaseerd op de multidisciplinaire benadering die eigen is aan ons bureau, maakte het in dit geval mogelijk om zich vlot aan te passen aan de budgettaire schommelingen die inherent zijn aan de toekenning van subsidies.
Projectpartners
- Opdrachtgever: Stad Luik – Dienst Openbare Werken – Gemeentelijke Gebouwen
- Architect: Canevas
- Studiebureau stabiliteit en speciale technieken: Bureau greisch
- Akoestisch studiebureau: ATS
