Gelegen tussen de Boulevard d’Avroy en de Rue Saint-Gilles in Luik ondergaat het Institut Montéfiore, bestaande uit een hoofdgebouw in U-vorm, een auditorium en een straatgebouw, momenteel een ingrijpende transformatie. Dankzij zijn expertise in de renovatie van erfgoedgebouwen, zoals de volledige renovatie van de Beurs van Brussel en de Abdij van Vorst, werd bureau greisch aangesteld voor de stabiliteitsstudie van dit architecturale geheel.
Gebouwen met een rijke geschiedenis
Het hoofdgebouw in U-vorm, opgericht in 1881, en het auditorium in neoklassieke stijl uit 1902, met een amfitheater identiek aan dat van Faraday in Londen, werden oorspronkelijk gebruikt door het Elektrotechnisch Instituut van de Mijnschool van de Universiteit en vanaf de jaren 1960 door het Hoger Instituut voor Architectuur Lambert Lombard.
Het complex, ontworpen door de Luikse architect Émile Demany en in 1885 aangepast door architect Paul Jaspar, is georganiseerd rond een binnenkoer. Verschillende beschermingsbesluiten vrijwaren bepaalde gebouwen geheel of gedeeltelijk als erfgoed. Na jarenlang verlaten te zijn geweest, wordt deze site vandaag volledig herontwikkeld.
Respect voor het bestaande
Het Montéfioregebouw, sinds 1993 erkend als uitzonderlijk erfgoed van Wallonië, beschikt over een dakstructuur bestaande uit metalen vakwerken met een hoge erfgoedwaarde, die niet mogen worden gewijzigd. De herbestemming van de tekenzaal op de bovenste verdieping tot vergaderzaal vereist akoestische vloeren. Hierdoor zijn structurele versterkingen noodzakelijk om de hogere belastingen op te nemen. Daarom worden nieuwe kolommen en liggers aangebracht. Dankzij deze versterkingen voldoet het gebouw aan de huidige normen.
Voor het amfitheater vormt het behoud van de gebouwschil het uitgangspunt van het ontwerp, terwijl het interieur volledig wordt ontmanteld en heropgebouwd. Om aan de nieuwe functionele behoeften te voldoen, wordt een technische ruimte toegevoegd binnen deze bestaande enveloppe, waarbij optimaal gebruik wordt gemaakt van de aanwezige geometrie. Deze lichte structuur in hout en staal wordt gedragen door een versterkte vloerplaat op het gelijkvloers waarop de bijkomende belastingen worden overgedragen.
Realisatie van nieuwe gebouwen
Naast de renovatie worden ook nieuwe gebouwen opgetrokken.
Een atrium vormt de verbinding tussen de kantoren aan de Boulevard d’Avroy en het Montéfioregebouw, bovenop een reeds bestaande ondergrondse parking. Dit ruime volume beschikt over een volledig glazen gevel en creëert een multifunctionele ruimte op het gelijkvloers.
Aangezien de twee verbonden gebouwen niet dezelfde vloerpeilen hebben, werd de structuur ontworpen om deze niveauverschillen op te vangen via een centrale trap rond een groot betonnen wandlichaam. De nieuwe belastingen worden afgeleid tot niveau -4, waar in de ondergrondse parking funderingsversterkingen werden uitgevoerd.
Daarnaast wordt een kantoorgebouw van vier bovengrondse verdiepingen gerealiseerd volgens een klassieke constructiemethode met geprefabriceerde liggers en vloerplaten, bovenop de nieuwe parking. Aan de andere zijde van de binnenkoer wordt een residentieel gebouw van hetzelfde type opgetrokken.
Integratie van geotechnische randvoorwaarden
Naast de gebouwen omvat het project ook de aanleg van een nieuwe ondergrondse parking.
Voor de realisatie ervan speelden twee kenmerkende elementen van de Maasvallei een bepalende rol: een grondwaterstand dicht bij het maaiveld (op circa 60 m hoogte) en de aanwezigheid van rots op ongeveer 52 m hoogte.
Eerst werd het gesteente gekarakteriseerd om het exacte niveau, de doorlatendheid en de kwaliteit ervan te bepalen, zodat de funderingen correct konden worden gedimensioneerd. Vervolgens werden wanden opgebouwd uit secanspalen met verankeringen aangebracht, waarna de uitgraving tot een diepte van ongeveer 10 meter werd uitgevoerd en het grondwater werd weggepompt.
Na de plaatsing van verticale micropalen werd de funderingsplaat gerealiseerd. De micropalen zorgen voor de verankering van de funderingsplaat in het gesteente en nemen de opwaartse waterdruk van 6 ton/m² op. Tot slot werden tegenwanden uitgevoerd om de volledige waterdichtheid van de constructie te garanderen.
Deze herontwikkeling schenkt dit opmerkelijke gebouwenensemble een tweede leven en draagt tegelijk bij aan de valorisatie van het Luikse erfgoed.
De actoren van het project
- Opdrachtgever MONTEFIORE DEVELOPPEMENT SA
- Architect: Cabinet d’architectes p.HD + Valentiny Architectes srl
- Studiebureaus
- Stabiliteit: Bureau greisch
- Speciale technieken: Bureau d’études Pierre Berger
- Akoestiek: ATS—Eric Bruyère
- Aannemer: Moury-Denys